„Jaka Wigilia, taki cały rok” – przesądy i wróżby związane ze świętami Bożego Narodzenia

Bożonarodzeniowa tradycja łączy w sobie zwyczaje chrześcijańskie z pogańskimi różnych ludów, wyznań i kultur. Ponadto wiele jej elementów pochodzi z obrzędów i wierzeń pogańskich, którym kościół katolicki nadał nowy sens i wypełnił własną treścią. Czego więc dotyczą przesądy i wróżby świąteczne?

Wstańmy o świcie!

Święta… Czas wolny od pracy, można się więc wyspać! Jednak wedle przesądu w Wigilię trzeba bardzo wcześnie wstać i zająć się jakąś lekką pracą, żeby zapewnić sobie zdrowie i pracowitość w przyszłym roku. Nie wolno budzić żadnego z domowników, gdyż każdy musi obudzić się sam. W Wigilię, jak również w Boże Narodzenie nie wolno spać w ciągu dnia! O popołudniowej drzemce możemy sobie więc pomarzyć.

Uśmiechajmy się i nie kłóćmy!

W wigilijny dzień należy wstać z uśmiechem na twarzy i radością w sercu. Powinniśmy także zażegnać wszystkie kłótnie i spory, aby nie towarzyszyły nam w przyszłym roku. Jeśli będziemy przestrzegać tych przesądów do następnej Wigilii będziemy żyć w zgodzie ze wszystkimi i dobry humor nas nie opuści. Ważne jest także to, aby podczas wieczerzy wigilijnej nie mówić za dużo. Ponadto w żadnym wypadku nie wolno przerywać innym, gdyż wróży to kłótnie i wyjawienie cudzych sekretów w przyszłym roku.

Mężczyzna pierwszym gościem

Pierwszym gościem, którego wyglądamy od rana w dzień wigilijny jest mężczyzna. Dlaczego? Otóż według przesądu wizyta tego gościa sprawi, że szczęście będzie gościć w naszym domu przez cały rok. Kobieta jako pierwszy gość wigilijny wróży niestety troski i choroby. Może warto tej wróżbie pomóc i dzień wcześniej zaprosić sąsiada na poranną kawę? W czasach współczesnych, w dobie nowych technologii, wystarczy już telefon od mężczyzny w wigilijny poranek.

Dobry zwyczaj – nie pożyczaj!

W Wigilię nikomu nie pożyczajmy żadnej rzeczy, samemu także o nic nie prośmy. Jeśli więc sąsiadka przyjdzie po margarynę czy mąkę, my oczywiście nie mamy. Może to i troszkę niegrzeczne zachowanie, ale zagwarantuje sąsiadce i nam dostatek w przyszłym roku. Poza tym, jeśli tego dnia będziemy pożyczać różne przedmioty, to w przyszłym roku może nam ich zabraknąć!

Szlachetne zdrowie…

W wigilijny dzień starajmy się nie skaleczyć i nie zadrapać, gdyż negatywnie wpłynie to na nasze zdrowie w przyszłym roku. Nie jest tez dobrą wróżbą, jeśli tego dnia jesteśmy chorzy. Jeśli tak się stanie w nowym roku musimy bardziej zadbać o siebie, by uniknąć różnych chorób. Oznaką zdrowia jest kichnięcie, więc kichajmy „na zdrowie”. W Wigilię zjedzmy także rzepę, orzechy i czosnek, a ból zęba nas nie dopadnie przez cały rok. Spożycie jabłka zaś uchroni nas przed bólem gardła.

Pranie, szycie i zamiatanie zabronione!

W Wigilię nie powinno się prać i rozwieszać bielizny. Upraną i wysuszoną z wcześniejszego dnia odzież trzeba zdjąć ze sznurów przed wieczerzą. Jeśli tak postąpisz, ochronisz jednego z domowników przed nieszczęściem. Szycie, tkanie i przędzenie też surowo zakazane! Chyba nie chcemy, żeby czyhający w pobliżu demon prześliznął się przez igielne ucho? Ponadto wszystkie prace krawieckie wykonane w dzień wigilijny trzeba będzie powtórzyć w nowym roku. Nie powinniśmy także tego dnia zamiatać, gdyż możemy „wymieść szczęście” z naszego domu i w przyszłym roku nie będzie ono już nam towarzyszyło.

Wigilijny stół i …duchy

Przygotowując potrawy na wieczerzę wigilijną pamiętajmy, aby było ich liczba nieparzysta. Wyjątek stanowi 12 potraw. Jeśli postąpimy zgodnie z przesądem zapewnimy sobie szczęście i pomyślność w przyszłym roku.
Do XIX wieku ludzie wierzyli, że na wieczerzy wigilijnej obecne są duchy zmarłych członków rodziny w bieżącym roku. Jeśli ktoś chciał zobaczyć osobę zmarłą, w trakcie wieczerzy wychodził do sieni i zaglądał przez dziurkę od klucza. I ujrzał ducha siedzącego przy stole wigilijnym wraz  z rodziną.

Pieniądze…

Jeśli chcemy, żeby „pieniądze się nas trzymały”, włóżmy do portfela łuskę karpia oprawionego w wigilijny dzień. Innym sposobem jest także przemycie twarzy zimną wodą, do której wcześniej należy wrzucić monetę.  Pamiętajmy także, żeby podczas wieczerzy wigilijnej mieć przy sobie chociaż kilka groszy, żeby w przyszłym roku nie zabrakło nam pieniędzy.

Unikniesz zdrady jeśli…

Podczas łamania się opłatkiem z współmałżonkiem należy uważać, żeby chociaż jeden najmniejszy kawałek nie spadł na podłogę! Jeśli jednak okruszek spadnie istnieje ryzyko, że do małżeństwa wkradnie się zdrada.

Panny za mąż!

W wigilijny dzień dziewczęta bardzo chętnie ucierały mak – gwarantowało im to szybkie zamążpójście. Popularna była także wróżba ze źdźbła słomy. Po kolacji panna wyjmowała spod stołu źdźbło słomy i w zależności od jego koloru odczytywano wróżbę. I tak kolor zielony oznaczał szybkie zamążpójście, żółty – musi troszkę poczekać. Żadna dziewczyna nie chciała wylosować szarej słomy, gdyż oznaczało to staropanieństwo. Dobrym sposobem na sprawdzenie, czy czeka nas miłość w przyszłym roku jest wróżba z jabłka. Należy zjeść owoc i policzyć ilość pestek. Jeśli liczba pestek jest parzysta – czeka nas miłość i to odwzajemniona. Jeśli panna chciała się dowiedzieć, z której strony przyjdzie mąż, po wieczerzy wychodziła przed dom i wołała głośno. Mąż miał przyjść z tej strony, z której odpowiadało echo.

Prognoza pogody

Deszcz 24. grudnia zwiastuje nadejście mroźnej zimy, jeśli zaś – jak mówi przysłowie –  „W dzień Adama i Ewy mróz i pięknie, zima wcześnie pęknie”. Znanych jest wiele powiedzeń i przysłów wróżących pogodę w przyszłym roku, mi. in. „Gdy w Boże Narodzenie Pana pogodnie, będzie tak cztery tygodnie”, „Boże Narodzenie po lodzie, Wielkanoc po wodzie”, „Gdy w Boże Narodzenie pola są zielone, na Wielkanoc będą śniegiem przywalone”.
Od Pasterki w Wigilię do Trzech Króli, czyli od 25. grudnia do 6. stycznia trwa „dwunastnica”. W czasie tym można wróżyć pogodę na cały rok. I tak 25. grudnia to styczeń, 26. to luty, i tak dalej.., aż 6. stycznia, czyli grudnia.  Jeśli więc np. 28. grudnia jest brzydka pogoda, pada deszcz to takiej aury możemy spodziewać się w kwietniu.
Innym sposobem poznania pogody w nadchodzącym roku jest wróżba z warzywa – cebuli. Należy pokroić ją na 12 części (symbol 12 miesięcy), po czym posilić. Kawałki, które najszybciej zaczną wilgotnieć, a następnie pleśnieć symbolizują deszczowe i brzydkie miesiące w przyszłym roku.

Ile jaj i mleka…

Znane jest także powiedzenie: „jak w wigilię jasno, to w stodołach ciasno”. Co ono oznacza? Otóż jeśli w noc wigilijną na niebie są gwiazdy – urodzaj gwarantowany, kury będą znosiły dużo jaj, a w lesie będzie dużo grzybów. Pochmurne niebo tego magicznego wieczoru wróży obfitość mleka.
W drugi dzień świąt ze zboża wróżono, jaki będzie przyszły rok. Po poczęstunku smarowano miodem pułap i gospodarz rzucał w górę zboże. Jeśli przylgnęło ono do posmarowanych belek – wróżyło dobre i obfite plony. Jeśli zaś opadło – rok nie będzie pomyślny.

Przesądy i wróżby świąteczne przekazywane są z pokolenia na pokolenie, zazwyczaj przez najstarszych członków rodziny. W kulturze nic nie ginie, mamy dużo starodawnych zwyczajów, przesądów, wróżb, które przetrwały do dziś. Niektóre z nich ewoluowały, żeby dostosować się do nowych czasów. Niestety coraz mniej ludzi zna te interesujące elementy naszej kultury. A Wy, które przesądy i wróżby znacie i chociażby „podświadomie” praktykujecie?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

%d bloggers like this: