Choinka to bożonarodzeniowe drzewko, które przybyło do Polski w XVIII wieku z Niemiec. Jest to sosna, jadła lub świerk przystrojona w kolorowe ozdoby. Zapewne nikt nie wyobraża sobie Świąt Bożego Narodzenia bez choinki lub chociaż stroika ze świerku. Drzewko to ozdabiamy różnymi bombkami, łańcuchami, świecidełkami, ale też słodyczami i ciastkami. Czy wiesz, jaką symbolikę posiadają wszystkie ozdoby, którymi „stroisz” choinkę?



Na początku choinka była związana z tradycją ludową odwołującą się do kultu wiecznie zielonego drzewa. Drzewko bożonarodzeniowe ma swój początek w Alzacji, gdzie zawieszano na nie jabłka i papierowe ozdobami. W Polsce choinka zyskała popularność dopiero w XIX wieku i z czasem stała się jednym z symboli świąt Bożego Narodzenia.

Symbolika ozdób świątecznych

Gwiazda, aniołek, jabłko czy łańcuch nie są zawieszane przypadkowo. O dawna bowiem ozdoby te miały swoje symboliczne znaczenie.
Gwiazda Betlejemska umieszczana na szczycie drzewka jest symbolem Bożego Narodzenia, gdyż doprowadziła Trzech Króli do żłobka z narodzonym Jezusem. Gwiazda ma także wskazać drogę do domu tym, którzy wyjechali. Anioły i aniołki to ozdoby zawieszane na każdej choince, zawieszone na wierzchołku zapewnią spokój i dobrobyt. Anioł opiekuje się domem i domownikami. Dawniej dzieci robiły je z wydmuszek jaj i bibuły. Światełka, lampki, które zastąpiły świece, to symbol Chrystusa jako światła świata, radości z narodzenia Zbawiciela. Światło to ma sprawić, że w nowym roku życie będzie oświetlone, a człowiek stanie się lepszy. Ponadto świeczki mają wskazać drogę duszom. Łańcuchy w chrześcijaństwie symbolizują węża kusiciela, który oplatał rajskie drzewo, jak łańcuch choinkę. Ozdoba ta ma nam przypominać, że każdy człowiek ma grzeszną naturę. W tradycji ludowej ozdoba ta jest symbolem więzi między ludźmi. Wykonany ze słomy gwarantuje miłość i szczęście. Ważne jest też, żeby był długi, co zagwarantuje pomyślność w gospodarowaniu i długie życie. Ozdoba ta nazywana jest „łańcuchem przodków”. Któż z nas nie pamięta wykonanych własnoręcznie łańcuchów z kolorowych papierowych paseczków czy bibuły? W wykonanie tej ozdoby włączała się zazwyczaj cała rodzina i powstawał długi, kolorowy łańcuch. Na choince wieszamy także księżyce, które wpływają na płodność, sople zaś podkreślają światło na drzewku bożonarodzeniowym i przypominają, że z sopli lodu aniołowie i Maryja krzesali ogień dla małego Jezusa. Szyszka zawieszona na choince symbolizuje płodność i obfitość, dzwonki zaś – dobrą nowinę i radość. Dawniej na drzewku świątecznym wieszano także jabłka – owoc z raju – najlepiej czerwone, które zapewniały zdrowie i urodę. Kościół natomiast wiązał symbolikę tego owocu z grzechem nieposłuszeństwa Adama i Ewy. Obok jabłek wisiały także orzechy – symbol dobrobytu i mądrości. Choinka od dawna jest przystrajana słodyczami, z czego najbardziej cieszą się dzieci, … dorośli też. Każdy chyba pamięta jak szeleszczą papierki cukierków ukradkiem zrywanych z drzewka! Słodycze mają nam zapewnić „słodki” rok, pełen miłości i zadowolenia. Zawieszone na choince ciasta przypominają nam o kruchości życia.

Żywa czy sztuczna?

Przed Świętami Bożego Narodzenia każdy z nas zastanawia się, jaką choinkę wybrać – żywą czy sztuczną? Zarówno jedna, jak i druga ma plusy i minusy. Świerk, jodła czy sosna żywa, zielona pięknie pachnie i wyjątkowy klimat. Minusem jest to, że trzeba ją podlewać i nie jest trwała – szybko gubi igiełki. Na dodatek nie wszyscy mają możliwość spalenia choinki po świętach i co z nią wtedy zrobić? Można kupić drzewko w doniczce wiosną wysadzić je do ogrodu. Choinka sztuczna jest na tyle wygodna, że po świętach schowamy ją do pudła i wyniesiemy np. na strych. Na następne Boże Narodzenie nie trzeba będzie kupować nowej – jak w przypadku żywego drzewka. Sztuczne drzewko nie zrzuca igieł, więc nie trzeba sprzątać. Jednak choinka ta nie należy do ekologicznych – zrobiona jest z plastiku, który rozkłada się kilka lat. Obydwie choinki mają wady i zalety, więc wybór jest trudny. W ostatnich latach jednak to żywa choinka gości w domach większości Polaków. Może jest to powrót do tradycji, gdzie gospodarz w Wigilię przynosił z lasu żywe zielone drzewko, które symbolizowało życie i zdrowie.

Jak „ubrać” bożonarodzeniowe drzewko?

Ostatnio jest moda na ubieranie choinki w kolory pasujące do wnętrz, do nowych trendów. Czy jednak tak powinna wyglądać choinka? Choinkę przystroić można praktycznie we wszystko, im więcej ozdób, tym lepiej. Drzewko powinno zawierać ozdoby różnokolorowe, różnorodne i musi błyszczeć! Jeśli w domu są dzieci to one powinny ubierać drzewko razem z rodzicami. Niech każdy sobie przypomni dzieciństwo i … ten dzień, w którym wykonywaliśmy ręcznie ozdoby choinkowe. Były to kolorowe bombki i łańcuchy z bibuły czy kolorowych papierów. A zapach zawieszonych szyszek, jabłek czy pierniczków podkreślał wyjątkowość tego drzewka i przepełniał cały dom. Nikt nam nie mówił, ze choinka ma mieć ozdoby w dwóch kolorach, np. złotym i bordowym! Im więcej kolorów, tym choinka była ładniejsza! Nie na darmo się mówi: „ubrany/wystrojony jak choinka w Boże Narodzenie”! Warto też wspomnieć, że wedle tradycji ludowej im strojniejsza choinka, tym lepiej będzie się układać mieszkańcom domu.

Strojenie bożonarodzeniowego drzewka jest jednym z najstarszych, a zarazem najpiękniejszym zwyczajem świątecznym, który jest głęboko zakorzeniony w polskiej tradycji. Ozdoby choinkowe na przestrzeni lat ewoluowały, jednak ich symbolika jest nadal aktualna. Przyozdabiając drzewko świąteczne nadal powracamy czasów dzieciństwa i niektóre ozdoby wracają do łask, np. pierniczki czy ozdoby ze słomy.

A Ty już wiesz, jak przystroisz swoją choinkę?